Svanhildur Nanna Vigfúsdóttir, stjórnarformaður Nýsköpunarsjóðsins Kríu, var í viðtali hjá Viðskiptablaðinu 23. júní. Viðtalið fjallar meðal annars um hvernig Nýsköpunarsjóðurinn Kría vill styrkja íslenskt nýsköpunarumhverfi með því að brúa bilið milli frumkvöðlahugmynda og fjármögnunar, sérstaklega á fyrstu stigum fyrirtækjauppbyggingar, til að skapa framtíðarverðmæti fyrir íslenskt samfélag.
Árið 2025 markaði tímamót í íslensku nýsköpunarumhverfi þegar Nýsköpunarsjóðurinn Kría hóf starfsemi í núverandi mynd eftir sameiningu Nýsköpunarsjóðs atvinnulífsins og Kríu, sprota- og nýsköpunarsjóðs. Svanhildur Nanna Vigfúsdóttir, stjórnarformaður Nýsköpunarsjóðsins Kríu, segir fyrsta starfsárið hafa verið bæði uppgjörs- og uppbyggingarár, þar sem lagður hafi verið grunnur að framtíðarstarfsemi sjóðsins.
Ársfundur sjóðsins fer fram á morgun, miðvikudaginn 24. júní.
Aðspurð um hvað standi helst upp úr eftir fyrsta starfsárið segir Svanhildur að sjóðnum hafi tekist að sameina tvo mikilvæga sjóði undir einum hatti og skapa sterkari heild.
„Sameiningin gaf okkur tækifæri til að byggja upp öflugri vettvang sem sameinar reynslu, þekkingu og fjárfestingargetu og getur þannig stutt enn betur við íslensk sprota- og nýsköpunarfyrirtæki,“ segir Svanhildur.
Hún segir að á sama tíma og stefnumótun og uppbygging hafi farið fram hafi starfsemi sjóðsins haldið áfram af fullum krafti með fjárfestingum, stuðningi við nýsköpunarumhverfið og uppbyggingu samstarfs við fjárfesta og aðra hagaðila.
Stefnumótun var stór þáttur í fyrsta starfsári sjóðsins. Svanhildur segir að þegar nýr sjóður verði til með sameiningu tveggja mikilvægra stoða í nýsköpunarumhverfinu sé mikilvægt að staldra við og spyrja grundvallarspurninga um hlutverk, tilgang og forgangsröðun.
Stjórn og stjórnendur hafi því lagt mikla áherslu á stefnumótun á árinu.
„Við áttum samtöl við fjölbreyttan hóp hagaðila úr nýsköpunarumhverfinu, frumkvöðla, fjárfesta og samstarfsaðila til að fá sem skýrasta mynd af því hvar sjóðurinn gæti haft mest áhrif,“ segir hún.
Út frá þeirri vinnu hafi hlutverk Kríu verið skilgreint betur og hvernig sjóðurinn geti best nýtt það fjármagn og þau tæki sem honum eru falin. Svanhildur segir jafnframt að áhersla hafi verið lögð á fagmennsku í fjárfestingaákvörðunum, gagnsæi í starfsemi og að hámarka samfélagsleg áhrif fjárfestinga sjóðsins.
Að sögn Svanhildar er hlutverk Kríu fyrst og fremst að grípa þau tækifæri þar sem markaðurinn einn og sér nær ekki að mæta fjármögnunarþörfinni.
„Við eigum að styðja við nýsköpun á frumstigi, virkja einkafjármagn og efla fjármögnunarumhverfið í heild sinni,“ segir hún.
Hún segir sjóðinn mikilvægan hlekk í stærra vistkerfi nýsköpunar.
„Við erum ekki einangraður fjárfestir heldur samstarfsaðili annarra fjárfesta, hraðla, sjóða, rannsóknarsamfélagsins og annarra sem vinna að því að efla nýsköpun á Íslandi.“
Markmiðið sé að fleiri góðar hugmyndir verði að öflugum fyrirtækjum sem skapi verðmæti, störf og útflutningstekjur til framtíðar.
Í ársskýrslu sjóðsins kemur fram að sérstök áhersla hafi verið lögð á frumstigið. Svanhildur segir skýringuna einfalda.
„Þar er þörfin einfaldlega mest. Á fyrstu stigum eru fyrirtæki oft með sterkar hugmyndir og öflugt teymi en takmarkaðan aðgang að fjármagni. Ef ekkert fjármagn fæst á þessum tímapunkti geta mjög spennandi verkefni einfaldlega stöðvast.“
Hún segir mikinn kraft í íslensku frumkvöðlasamfélagi og að hann hafi meðal annars birst í miklum áhuga á Frumsjóði 25 og öðrum verkefnum sjóðsins.
Slík verkefni sýni að enginn skortur sé á hugmyndum eða metnaði. Áskorunin sé að tryggja að þær hugmyndir fái raunhæft tækifæri til að þróast áfram.
Á árinu komu fram hugmyndir um að leggja Nýsköpunarsjóðinn Kríu niður sem hluta af hagræðingaraðgerðum ríkisins. Svanhildur segir eðlilegt að reglulega sé farið yfir hlutverk opinberra sjóða og stofnana og metið hvort þeir skili þeim árangri sem til er ætlast.
„Slík umræða er bæði nauðsynleg og holl,“ segir hún.
Hún segir hins vegar mikilvægt að greina á milli rekstrarsparnaðar og sölu eigna. Í umræðunni hafi verið vísað til mögulegs sparnaðar sem ætti að skapast með sölu eigna sjóðsins.
„Eignir sjóðsins eru fjárfestingar sem byggðar hafa verið upp yfir langan tíma. Sala þeirra myndi ekki skapa varanlegan sparnað heldur fela í sér að umbreyta eignum í lausafé. Um leið væri verið að afsala sér framtíðarávöxtun og þeim samfélagslegu áhrifum sem fjárfestingarnar geta skapað.“
Svanhildur segir mikilvægustu spurninguna því ekki vera hvort hægt sé að selja eignasafnið, heldur hvaða áhrif það hefði á nýsköpunarumhverfið.
Hlutverk Kríu sé að vinna gegn fjármögnunarbresti á fyrstu stigum nýsköpunar, virkja einkafjármagn og styðja við uppbyggingu nýrra fyrirtækja. Þetta séu verkefni sem markaðurinn sinni ekki alltaf einn og sér.
„Ég tel mikilvægt að líta á sjóðinn sem langtímafjárfestingu í samkeppnishæfni íslensks atvinnulífs fremur en skammtímaútgjaldalið,“ segir Svanhildur.
Hún segir íslenska nýsköpunarumhverfið hafa tekið miklum framförum á undanförnum árum. Fleiri reynslumiklir frumkvöðlar, fleiri fjárfestar og sterkari stuðningsinnviðir séu til staðar en áður.
Um leið sé samkeppnin um fjármagn, þekkingu og hæfileikafólk alþjóðleg.
„Þess vegna verðum við að halda áfram að efla vistkerfið í heild sinni. Nýsköpun verður ekki til í tómarúmi heldur í samspili frumkvöðla, fjárfesta, háskóla, rannsóknarsamfélags, atvinnulífs og hins opinbera.“
Spurð um tækifærin fram undan segir Svanhildur þau liggja í mannauði og þekkingu sem hafi byggst upp á Íslandi á undanförnum árum.
Hún nefnir sérstaklega heilbrigðistækni, hugbúnað, skapandi greinar, sjálfbærni og djúptækni sem svið þar sem spennandi þróun sé að eiga sér stað.
Þá hafi áhugi fjárfesta á nýsköpun aukist og það skipti miklu máli.
„Þegar opinbert fjármagn og einkafjármagn vinna saman skapast meiri kraftur og fleiri tækifæri fyrir fyrirtækin,“ segir hún.
Framtíðarsýn Svanhildar er að Kría verði enn öflugri hvati fyrir nýsköpun á Íslandi. Sjóðurinn eigi að vera traustur samstarfsaðili frumkvöðla og fjárfesta og stuðla að því að fleiri íslensk fyrirtæki nái alþjóðlegum árangri.
„Á endanum snýst þetta um verðmætasköpun fyrir samfélagið allt. Ný fyrirtæki skapa störf, útflutningstekjur og aukna samkeppnishæfni. Það er fjárfesting í framtíð Íslands og verkefni sem skiptir okkur öll máli,“ segir Svanhildur.
Hún segir lokamarkmiðið vera að til verði sjálfbært vistkerfi nýsköpunar þar sem ekki verði lengur þörf á Nýsköpunarsjóðinum Kríu.
